Białystok

Jednym z sześciu zabytkowych białostockich parków jest Park Konstytucji 3-go Maja, zwany także Parkiem Zwierzyniec. Powstawał on w latach 20. i 30. XX wieku w miejscu naturalnego lasu, otaczającego w XVIII wieku pałac Branickich.

Autorstwo projektu parku przypisywano, do niedawna, przedwojennemu naczelnemu inżynierowi miasta – Janowi Rybołowiczowi. Z najnowszych badań historycznych wynika jednak, że stworzenia projektu białostockiego Zwierzyńca podjął się Stanisław Życieński – jeden z najbardziej wówczas znanych rodzimych architektów zieleni. Do dziś zachował się oryginał projektu Życieńskiego.

Park Konstytucji 3-go Maja zajmuje obszar ponad 16 hektarów. Na jego terenie rosną dwa pomniki przyrody – dwie sosny zwyczajne o obwodach pni: 318 cm i 302 cm.

Na pierwszym z trzech parkowych rond znajduje się pomnik upamiętniający żołnierzy 42 pułku piechoty, który odsłonięto w setną rocznicę wybuchu powstania listopadowego – 30 XI 1930 roku. W 2007 roku w parku odsłonięto także zielony Pomnik Konstytucji 3-go Maja. Stanowią go trzy dęby, otoczone kręgiem jedenastu lip.

Na terenie parku znajduje się plac zabaw dla dzieci.

Park Zwierzyniec jest ogólnodostępny. Stanowi jedno z ulubionych miejsc wypoczynkowo-rekreacyjnych Białostocczan. Pełni on także rolę przyrodniczo-leśnego terenu edukacyjnego. W Zwierzyńcu odbywają się plenerowe imprezy kulturalne i sportowe (między innymi: Dni Dziecka, koncerty, festyny czy kiermasze).

W skład Parku Zwierzyniec wchodzi także niewielki ogród zoologiczny – Akcent Zoo. Obiekt ten powstał w latach 60. i miał pełnić funkcję tymczasowego ogrodu zoologicznego. Planowane duże Zoo nigdy jednak nie powstało, a Akcent Zoo istnieje do dzisiaj.

W Akcent Zoo zobaczyć można przede wszystkich zwierzęta parzystokopytne, między innymi: sarnę, lamę, jelenia, daniela, osła, żubra, muflona, dzika czy kuca szetlandzkiego. Żyją tu także: niedźwiedź brunatny, ryś europejski, jenot oraz liczne ptaki (bażanty, kury, kaczki, gęsi, pawie, puszczyki, myszołowy, bociany).

W najbliższych latach planowana jest gruntowna modernizacja zoo. Głównym celem Białostocczan jest poprawienie warunków życiowych mieszkających tam zwierząt. Planowane są inwestycje związane z powiększaniem i przebudowywaniem wybiegów, zakupem nowych zwierząt (wilka, żbika i jeszcze jednego niedźwiedzia), przeprowadzeniem nowych alejek i uruchomieniem punktu weterynaryjnego na terenie ogrodu.

Augstów leży na Pojezierzu Litewskim, nad rzeką Nettą. Otoczony jest jeziorami Necko, Białym i Sajno. Wokół miasta rozpościera się Puszcza Augustowska, będącą jedną z głównych atrakcji miasta oraz całego regionu. Niedaleko znajduje się równie cenny obszar chroniony – Dolina Rospudy.

W XIII wieku miastem rządziło plemię Jaćwignów, które w 1283 roku pokonał zakon krzyżacki. Przez kolejne lata tereny dzisiejszego Augustowa nie były zamieszkiwane. Osadnicy powrócili w połowie XV wieku. Pierwsze informacje o osadzie pochodzą z 1496 roku. Później miasto weszło w skład Wielkiego Księstwa Litewskiego. Następnie okres wojen i konfliktów doprowadził do zrujnowania osady. Pod koniec XVIII wieku do Augustowa przybyli Prusacy, a kilka lat później wojska napoleońskie.

Augustów znalazł się w granicach Królestwa Polskiego jako stolica województwa. Miasto zaczęto rozbudowywać, a w roku 1825 roku ruszyła budowa Kanału Augustowskiego, która trwała 14 lat. Rozwój ośrodka został zahamowany po wybuch powstania listopadowego. Duże straty przyniosło też powstanie styczniowe. Ponowny rozkwit miasta miał miejsce na początku XX wieku.

W wyniku dwóch wojen światowych Augstów został silnie zdewastowany. W mieście działała sieć sowieckich obozów filtracyjnych, w których więźniowie byli krępowani drutem kolczastym i przetrzymywania w rowach z wodą. Już w pełni odbudowane miasto, w 1993 roku stało się popularnym uzdrowiskiem w Polsce, dzięki bogatym złożom borowiny i okolicznym źródłom.

Augstów to główny ośrodek turystyczny na Podlasiu. Bogata historia tego miasta oraz ciekawe miejsca przyciągają co roku rzesze turystów. Największą atrakcją jest dziewiętnastowieczny Kanał Augustowski. Warto również zobaczyć budynek Starej Poczty z 1829 roku, który mieści się przy ul. Wybickiego 1 oraz znacznie nowszy Dom Turysty przy ul. Sportowej 1. Natomiast kuracjusze przyjeżdżają do lokalnego sanatorium „Budowlani”, które słynie z okładów borowinowych.

Ponadto do atrakcji Augustowa zaliczyć można:

• Muzeum Ziemi Augustowskiej,
• kompleksy hotelowe nad Jeziorem Białym Augustowskim,
• park miejski na Rynku Zygmunta Augusta,
• dworzec kolejowy,
• Bazylikę Najświętszego Serca Pana Jezusa.
• W rejestrze zabytków znalazły się m.in. wojskowe koszary, Willa Jana Zasztowta, Yacht Club Polski i cmentarz w Studzienicznej.

Koryciny – mieszka tu zaledwie kilkaset osób. Niewielkie chaty, urokliwy kościółek i pola pszenicy, wszystko to daje wrażenie, jakby czas tu się zatrzymał. W tak nietuzinkowym miejscu powstał niezwykły ogród botaniczny, w którym królują zioła. Pomysłodawcą tego ekologicznego gospodarstwa agroturystycznego jest Mirosław Angielczyk, który obok posiada fabrykę, zajmującą się produkcją ziołowych herbat i produktów ekologicznych.

Z Korycin do Puszczy Białowieskiej jest około o 70 km, dlatego wycieczka tam nie stanowi dużej trudności. W ogrodzie uprawianych jest ponad 700 gatunków roślin leczniczych, np.

• korzeń biedrzeńca,
• liście marwy,
• głóg,
• mięta.

Część z nich można kupić w sklepie zielarskim. Ośrodek oferuje także suszenie zebranych w lesie owoców, ziół oraz grzybów.

Przy Podlaskim Ogrodzie Ziołowym funkcjonuje Gospodarstwo Agroturystyczne „Ziołowy Zakątek”, które posiada 10 pokoi dwuosobowych, 4 trzyosobowe oraz pojedyncze pomieszczenia wieloosobowe. Istnieje również możliwość wynajęcia stuosobowej sali oraz miejsca na imprezy plenerowe. Wszystko zachowane jest w folklorystycznej konwencji. Klienci mogą skorzystać z sauny oraz wysłuchać prelekcji o zielarstwie. Produkty serwowane w bufecie, pochodzą w głównej mierze z gospodarstwa.

Podlaski Ogród Ziołowy jest największym tego typu ogrodem w Polsce i jednym w województwie podlaskim. Został uznany za trzydziesty szósty ogród botanicznych w kraju. Kompleks botaniczny oficjalnie otwarto 19 czerwca 2011 podczas „II Nadbużańskich Ziołowych Spotkań”.

Puszcza Białowieska

W pierwszej kolejności samorządy mogą pozyskać dotacje na przygotowanie dokumentacji związanej z poszczególnymi projektami mającymi na celu rozwój Puszczy Białowieskiej. Nie wiemy jednak, jak wysokie będą dofinansowania i na kiedy zostanie wyznaczony ostateczny termin składania wniosków. Ministerstwo Rozwoju Regionalnego zachęca jednak do składania wniosków i przekonuje, że program ma duże szanse powodzenia.

Minister Rozwoju Regionalnego, Elżbieta Bieńkowska, była zresztą jedną z osób, które starały się o uwzględnienie projektu rozwoju puszczy w perspektywie budżetowej programu Rozwój Polski Wschodniej lata 2014-2020. Oprócz niej w pracach nad projektem aktywnie uczestniczyli poseł PO Robert Tyszkiewicz i senator niezależny Włodzimierz Cimoszewicz.

Projekt „Zrównoważonego rozwoju regionu Puszczy Białowieskiej ” ma być realizowany w latach 2014-2020. Za najważniejsze inwestycje, które mają być zrealizowane w jego ramach uważa się projekty dotyczące budowy i modernizacji dróg w regionie. Drogi lokalne dobrej jakości połączone z drogami wojewódzkimi, z pewnością podniosłyby atrakcyjność puszczy jako miejsca wypoczynku w oczach turystów.

Park Krajobrazowy w Puszczy Knyszyńskiej

Powierzchnia puszczy ciągle rośnie, bo odwrotnie niż przez ostatnie kilkaset lat te tereny w końcu stają się przez człowieka zalesiane, a nie prowadzi się w nich polityki rabunkowej drewna i zwykłego niszczenia przyrody. Puszcza Knyszyńska to ostoja żubrów. Drzewa ją zalesiające to głównie sosny i świerki, a w drugiej kolejności dęby, brzozy i olchy. Na terenie Puszczy otwarto już dwadzieścia jeden rezerwatów przyrody, są to głównie rezerwaty leśne, chroniące poszczególne gatunki drzew i torfowiska.

O Puszczę zaczęto dbać dopiero wraz z pojawieniem się długo oczekiwanej niepodległości, czyli w roku 1918. Wcześniej wyrębu na wielką skalę dokonywali Niemcy. Jednak nowa władza niezbyt prawidłowo dbała o lasy, bo głównie sadzono sosny, które jak wiadomo dość szybko rosną, ale zaburzyły ekosystem przyrodniczy. Na szczęście pozostało wiele obszarów nienaruszonych przez człowieka. Ludzie na tych terenach pojawili się już w 10 000 lat temu, a ich migracja związana była z przemieszczaniem się tu reniferów, na które polowano. Ludzie, ze względu na warunki klimatyczne – krótki okres wegetacji roślin, skupiali się głównie na hodowli zwierząt i obróbce drewna. Jednak dopóki nie pojawili się okupanci równowaga między zalesianiem, a wyrębem była zachowana. To właśnie w okresie III Rzeszy powstała cała infrastruktura pomagająca im w pozyskiwaniu drewna. Wybudowano mnóstwo tartaków, dróg, a nawet torowiska kolejki wąskotorowej.

Dopiero w latach siedemdziesiątych ubiegłego wieku tak naprawdę pochylono się nad problemem zachowania ekosystemu i wprowadzono sztywne zasady sadzenia i pozyskiwania drewna. Sosna, którą można tu wycinać może mieć co najmniej 130 lat, zaczęto tworzyć wspomniane już rezerwaty chroniące poszczególne elementy puszczy. Puszcza otwarta jest na ludzi i bardzo kusi walorami turystycznymi. Można ją zwiedzać zarówno drogami lądowymi, jaki i wodnymi. Mamy wytyczone szlaki, które pokonywać można konno, rowerami, pieszo i kajakami. W Puszczy Knyszyńskiej oprócz walorów przyrodniczych zobaczymy piękne obiekty architektoniczne głównie piękne cerkwie, kapliczki, a nawet meczety. Jest pomnik Stefana Czarneckiego, muzea i skanseny.

Jak co roku w targach, jedynej tak dużej imprezie turystycznej, wzięli udział przedstawiciele branży turystycznej w województwie: organizacje turystyczne, przedstawiciele bazy noclegowej i gastronomicznej, touroperatorzy, agenci turystyczni, przewoźnicy, producenci sprzętu turystycznego i sportowego i przedsiębiorcy oferujący inne usługi turystyczne. Oprócz przedstawicieli Podlasia, swoje wystawy prezentowali przedsiębiorcy związani z turystyką w kraju i z zagranicy (Litwy, Białorusi, Czech, Słowacji, Ukrainy, Rosji). W sumie setki wystawców zachęcały do skorzystania z ich usług.

Tegoroczne, VI już podlaskie targi zgromadziły też tysiące odwiedzających. Mogli oni nie tylko zdobyć mapy, broszury i informatory turystyczne, ale także wziąć udział w degustacjach regionalnych przysmaków – miodów, świeżo upieczonego chleba. W Białymstoku odbyły się również pokazy masażu tajskiego.

Po raz pierwszy na targach zorganizowano także Dzień Białostocki (19 marca). Obok wydarzenia odbywało się kilka imprez towarzyszących, konkursy dla dzieci, pokazy tańca, zwiedzanie Białegostoku, wystawy zdjęć.

Ministerstwo kontruje, że wycinka jest konieczna, jednak w żadnym wypadku nie będzie zagrażała przyrodzie, tym bardziej, że limit dopuszczalnego pozyskiwania drewna z Puszczy Białowieskiej został ograniczony ze 100 tys. m kw. do 48 tys. m kw. rocznie. Co więcej wycinka ma być sanitarna, czyli prowadzona wyłącznie w celach ochronnych.

Na taką formę ochrony nie godzi się jednak Greenpeace. Zdaniem organizacji każda ingerencja w naturalne środowisko jest zbrodnią. Tym bardziej, jeśli ma być prowadzona na tak unikatowym obszarze jak Puszcza Białowieska. Dlatego też ekolodzy prowadzą stały monitoring drzew przeznaczonych do wycinki. Nie chcą doprowadzić do destrukcji tych dziewiczych terenów. Ich zdaniem aż 31 miejsc przeznaczonych do wycinki jest niedopuszczalne. Znajdują się bowiem na nich cenne przyrodniczo okazy – pozostałości naturalnych drzewostanów. Żyją tam także niektóre odmiany chrząszczy i dzięcioły, które podlegają ochronie.

Raport sporządziła firma audytorsko-doradcza PwC (kiedyś PricewaterhouseCoopers), która od lat zajmuje się takimi badaniami. Ostatnie przeprowadziła w 2005 roku. Najnowszy raport dotyczy więc okresu 2006-2010. Ostatnie pięciolecie dla polskich miast było prawdziwą huśtawką. Najpierw duży zastrzyk gotówki, jakie umozliwiały fundusze unijne, później gwałtowny kryzys finansowy, który zburzył stabilizację, jaką osiągnęła polska gospodarka. Mimo tego, niektóre miasta Plski, w tym Białystok, po tych pięciu latach są na dużym plusie. Ranking uwzględnia 11 miast: Białystok, Bydgoszcz, Katowice, Kraków, Lublin, Łódź, Poznań, Szczecin, Trójmiasto, Warszawę, Wrocław.

Wśród nich stolica Podlasia jest największym zaskoczeniem. Pod zględem jakości życia przezwyciężyła Warszawę, Wrocław czy Kraków i naprawdę sobie na to zasłużyła. Przy ocenianiu miast brane były bowiem pod uwagę różne aspekty. M.in. atrakcyjność inwestycyjna, możliwości edukacyjne, zakres usług społecznych, zarobki mieszkańców, stopa bezrobocia, stan środowiska natuuralnego, stabilizacja budżetowa. Okazuje się, że Białystok w dużym stopniu spełnia te założenia.

Na wysoką jakość życia w Białymstoku wpływają bowiem niskie koszty utrzymania, największa w kraju dostępność lekarzy specjalistów, wysoki poziom usług medycznych czy rewelacyjny stan środowiska naturalnego i dbałość o ekologię. Ludziom żyje się tutaj lepiej niż w zanieczyszczonej i tłocznej Warszawie. Wszystko wskazuje na to, że „Wschodzący Białystok” jest takim nie tylko na plakatach reklamowych, ale staje się takim w rzeczywistości.

Mimo tego, że miasto znalazło się na pierwszym miejscu w rankingu, ma jeszcze sprawy, nad którymi musi ostro popracować. Największą bolączką Białegostoku jest wciąż zbyt niski poziom kształcenia na uczelniach wyższych. Stolica Podlasia powinna też skupić się na rozwijaniu swojego potencjału i opracowaniu strategii przyciągania inwestorów zagranicznych.

Mogą w nim wziąć udział wszyscy, którzy mniej lub bardziej amatorsko zajmują się fotografowaniem. Muszą jednak pamiętać, by okiem obiektywu uchwycić wszystko to, co w Białymstoku najpiękniejsze, z czym się identyfikują i co jest dla nich ważne. A mają tylko 10 szans, bo każdy uczestnik konkursu może przesłać do 10 zdjęć, które wykonał samodzielnie, koniecznie w 2010 roku. Zdjęcia muszą być oryginalne i nie oceniane nigdy wcześniej, w żadnych innych konkursach. Przy wyborze najlepszego zdjęcia 50 proc. oceny stanowić będzie zgodność obrazu z tematyką, a pozostała część stanowić będzie o inwencji twórczej autora. Walczyć jest o co, ponieważ do zgarnięcia są 3000 zł w ramach pierwszej nagrody, 2500 zł – druga nagroda i 1500 zł jako uhonorowanie trzeciego miejsca.

Uczestnikiem konkursu „Białystok – Moje Miasto” może być każdy, za darmo. Wszyscy chętni proszeni są o nadsyłanie prac do 15 stycznia 2011 roku na adres Biura Promocji Miasta Urzędu Miejskiego w Białymstoku.

Zdjęcia nadesłane do konkursu mają szansę stać się częścią publikacji książkowej o mieście Białystok. Zostaną też zamieszczone na stronie internetowej miasta oraz pokazane na wystawie pokonkursowej.

W tym celu powstał obywtelski projekt, który przewiduje pozbawienie samorządów prawa weta przy ustanawianiu obszarów chronionych. Trafił on już na biurko Marszałka Sejmu Grzegorza Schetyny podpisany przez 220 tys. obywateli.

Posłowie wkrótce będą pracowali nad danym projektem, ale trudno przewidzieć czy ma on szansę wejścia w życie. Wiadomo już, że zdecydowanie odrzuca go np. PSL, z kolei SLD jest skłonna go zaakceptować. Pozostałe partie mają jeszcze czas na zastanowienie.

Pomysłodawcy projektu liczą na przychylne potraktowanie ich wniosku. Ich zdaniem obecne przepisy, istniejące od 10 lat są złe. Negatywnie wpływają na przyrodę. Od czasu ich ustanowienia w Polsce nie powstał żaden nowy park narodowy, ponieważ to wiązałoby się z wprowadzeniem na konkretny teren ograniczeń związanych z ochroną środowiska. A na takie warunki zazwyczaj nie godzą się mieszkańcy, którzy reprezentowani są przez samorząd.

Tak jest już od lat w kwestii Puszczy Białowieskiej. Mieszkańcy boją się utraty pracy na terenach leśnych oraz niemożności korzystania z zasobów leśnych. Jeśli przepisy w jakikolwiek sposób nie zostaną zmienione, kolejne inicjatywy tworzenia terenów objętych ochroną będą blokowane, a wyjątkowe dobra przyrodnicze będą ulegały niszczeniu.